loading

Show info

Współfinansowano ze środków
Funduszu Sprawiedliwości,
którego dysponentem jest
Minister Sprawiedliwości

STOP PRZEMOCY WOBEC DZIECI

Jestem pokrzywdzonym dzieckiem, czyżby?

Czy dotyczy to mnie?

Ale czy dotyczy to mnie ?

Spośród wielu rodzajów przestępstw z jakimi spotykamy się w prawodawstwie, szczególny rodzaj to przestępstwa popełniane przeciwko najmłodszym. I chociaż w kodeksie karnym nie ma rozdziału zatytułowanego „Przestępstwa popełniane przeciwko dzieciom”, jednak fakt, że ofiarą jest najmłodszy powoduje w znacznej części ich wyróżnienie spośród pozostałych przestępstw; zarówno poprzez zaostrzenie sankcji karnej jak i odmienną procedurę przed organami wymiaru sprawiedliwości. Celem takiego postępowania winno być bowiem nie tylko wykrycie sprawcy, ale może przede wszystkim ochrona tego, kto krzywdy tej doznał. O ile oczywistym jest bowiem, iż dla każdej ofiary przestępstwa, późniejsze czynności polegające na ustalaniu okoliczności zdarzenia, powracanie do niego, stanowi wydarzenie traumatyczne, o tyle dla najmłodszych, zagrożenie to jest wielokrotnie większe.

Ponadto nie zapominajmy, iż dziecko, zdecydowanie bardziej niż dorosła ofiara przestępstwa:

  • boi się nowych sytuacji i nieznajomych osób
  • wstydzi się mówić o tym co je spotkało czuje się winne
  • nie rozumie toczących się procedur
  • odczuwa lęk, że nie spełni oczekiwań dorosłych
  • czuje się zagubione i osamotnione
  • trudniej radzi sobie z wydaniem orzeczenia, niejednokrotnie obwiniając się o rezultat sprawy

Z tej też przyczyny w par 3 Karty Praw Dziecka Ofiary Przestępstwa wskazano wprost –

„Dobro i bezpieczeństwo dziecka powinno być nadrzędną wartością we wszystkich procedurach podejmowanych wobec dziecka ofiary/świadka przestępstwa, zarówno dla organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, jak również dla instytucji/organizacji powołanych do opieki nad dzieckiem”.

 

Jakie są rodzaje przestępstw?

Małoletni może zostać pokrzywdzony każdym rodzajem przestępstwa, sprawcą zaś czynu zabronionego na jego szkodę może być zarówno sprawca, który podlega odpowiedzialności karnej za ten czyn (tj. po ukończeniu 17. r.ż.), jak i sprawca nieletni, ponoszący odpowiedzialność w trybie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Sprawca, który jest dla niego osobą obcą, osobą najbliższa jak i kolega ze szkolnej ławy Przestępczość na szkodę małoletnich jest więc pojęciem niezwykle szerokim.

Do najczęściej jednak wymienianych w kontekście przestępczości na szkodę małoletnich wskazuje się przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, wolności seksualnej i obyczajności, przeciwko rodzinie i opiece, czci i nietykalności cielesnej oraz przestępstwa przeciwko wolności.

W szczególności, są to :

  • Znęcanie się nad dzieckiem /art.207 kk/
  • Rozpijanie małoletnich /art.208 kk/
  • Niepłacenie alimentów /art.209 kk/
  • Wykorzystywanie seksualne dzieci /rozdział XXV kk/

Do tego dodać należy przestępstwa szczególnie w ostatnim czasie przybierające na sile, o których poniżej, jak:

  • bullying czyli przemoc rówieśniczą,
  • oraz cyberprzemoc

Przykłady przestępstw

Nie sposób pisać o przemocy wobec małoletnich z pominięciem jednego z najważniejszych w tej materii uregulowań tj. art. 207§1 kk, zgodnie z którego treścią:

Art.207 § 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 1a. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą nieporadną ze względu na jej wiek, stan psychiczny lub fizyczny,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Pamiętajmy przy tym, iż za znęcanie fizyczne najczęściej uznaje się bicie, szarpanie, ciągnięcie za włosy, głodzenie. Za znęcanie psychiczne zaś najczęściej ubliżanie, wyzywanie, straszenie.

Mimo że sprawcą przestępstwa z art. 207 kk może być każdy, to gdy będzie ono dotyczyło małoletniego, najczęściej będzie popełniane w relacjach rodzinnych.

Kolejnym z poruszonego wyżej zbioru przestępstw jest uregulowane w art. 208 kk przestępstwo rozpijania małoletnich, w myśl którego

Art. 208 kk – Kto rozpija małoletniego, dostarczając mu napoju alkoholowego, ułatwiając jego spożycie lub nakłaniając go do spożycia takiego napoju, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Oczywistym jest zatem, iż dotyczyć może ono wyłącznie osób, które nie ukończyły 18 lat, zaś odpowiedzialności podlega osoba, która rozpija małoletniego przez dostarczenie mu, napoju alkoholowego, lub go do tego nakłaniania, lub ułatwiania jego spożycia. Przy czym, co istotne, również jednorazowe działanie sprawcy może – w niektórych sytuacjach – doprowadzić do skutku w postaci rozpijania małoletniego

Przestępstwo opisane

w art. 209§ 1 kk Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące,podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku) to również czyn zabroniony, popełniany na szkodę małoletniego.

Pamiętajmy, poza uchylaniem się od obowiązku alimentacyjnego dla wystąpienia przestępstwa nie alimentacji konieczne jest, aby łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowiła równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych (tj. równowartość sumy 3 miesięcznych świadczeń alimentacyjnych) albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosiło co najmniej 3 miesiące.

Sferę seksualną małoletnich chroni rozdział XXV kk, a w szczególności przepisy art. 197 par 3 pkt 2 kk, art. 199 par.3 kk, art.200, art.200a oraz art.202 kk, przy czym czyny te ustawodawca podzielił na małoletnich do 15 roku życia oraz powyżej tego wieku. Ustalił bowiem na 15 rok życia wiek świadomej zgody na współżycie seksualne czy też dokonywanie z małoletnim innych czynności seksualnych.

  1. Zgwałcenie (art. 197 kk) — czyn polegający na doprowadzeniu innej osoby przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem do obcowania płciowego; zgwałcenie małoletniego poniżej lat 15 uregulowane zostało w art. 197 § 3. pkt 2 i zagrożone jest nie niższą niż 3 lata pozbawienia wolności.
  2. Seksualne wykorzystanie stosunku zależności lub krytycznego położenia (art. 199 § 2 kk) – czyn polegający na doprowadzeniu małoletniego (tj. osobę do 18 r.ż.) do obcowania płciowego lub do poddania się innej czynności seksualnej przez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia. W odniesieniu do dzieci przestępstwo to może być związane np. z relacją ksiądz wobec ministranta, trener wobec członków drużyny czy nauczyciel wobec ucznia.
  3. Seksualne wykorzystanie małoletniego przez nadużycie zaufania lub udzielenie korzyści (art. 199 § 3. kk) – tj. obcowanie płciowe z małoletnim lub dopuszczenie się wobec niego innej czynności seksualnej w zamian za czynności seksualne korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy. Przepis ten chroni małoletnich w każdym wieku, tj. do 18 r.ż, ukończenie 15 lat niczego tu nie zmienia.
  4. Czynności seksualne z małoletnim poniżej lat 15 (art. 200 kk) – przepis ten przewiduje odpowiedzialność za obcowanie płciowe, dopuszczenie się czynności seksualnej wobec małoletniego poniżej lat 15 lub doprowadzenie małoletniego do poddania się takim czynnościom albo do ich wykonania a także prezentowania małoletniemu poniżej lat 15 treści pornograficznych. Przepis ten ustanawia więc granicę bezwzględnej ochrony małoletnich przed wszelkimi czynnościami seksualnymi na poziomie lat 15.
  5. Nawiązywanie kontaktu z dzieckiem (art. 200a kk) – przepis zakazujący nawiązywania kontaktu z małoletnim poniżej lat 15 za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub sieci telekomunikacyjnej w celu popełnienia przestępstwa określonego w art. 197 § 3 pkt 2 lub art. 200, jak również produkowania lub utrwalania treści pornograficznych. Warunkiem odpowiedzialności sprawcy jest tu zmierzanie, za pomocą wprowadzenia małoletniego w błąd albo przy użyciu groźby bezprawnej, do spotkania z dzieckiem.

Co to jest bullying?

To prześladowanie, które ma miejsce, gdy osoba lub grupa osób wielokrotnie i celowo używa słów lub działań, aby zadać cierpienie i zaszkodzić dobru innej osoby. To nie to samo, co „normalny” konflikt między ludźmi (jak np. kłótnia czy bójka) lub po prostu „nie lubienie kogoś”. Chodzi tu o powtarzające się zachowanie kogoś, kto ma władzę lub kontrolę nad kimś innym.
Zachowania agresywne najczęściej podejmowane są przy grupie „widzów”, w sytuacji w której ofiara nie ma możliwości obronienia się.

Jak to wygląda?

Może się zdarzyć wszędzie: w szkołach, w domu lub w przestrzeniach społecznościowych, takich jak wiadomości tekstowe, e-maile lub posty na Instagramie, Facebooku lub innej witrynie społecznościowej /cyberbullying/. Może być ono fizyczne, werbalne lub emocjonalne; powoduje, iż ofiary czują się przestraszone lub zawstydzone. Jest to przemoc psychiczna, ale nie tylko. Pojawiać się może na każdym etapie edukacji, dotyczy zatem również uczniów szkoły podstawowej.

Niektóre typowe przykłady bullyingu rówieśniczego, to zachowania polegające na:

  • wykluczaniu innej osoby z grupy
  • kierowaniu w jego stronę nieprzyjaznych gestów
  • wyzywaniu
  • rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji
  • nękaniu ze względu na jego rasę, płeć, religię, niepełnosprawność
  • przezwiskach
  • wyśmiewaniu
  • ośmieszaniu publicznym
  • rozpowszechnianiu wstydliwych dla ofiary treści
  • wielokrotnym zadawaniu bólu czy
  • prześladowaniu

Odmianą omówionego wyżej przestępstwa bullyingu jest cyberprzemoc, czyli przemoc z użyciem nowoczesnych technologii, głównie internetu. Cyberprzemoc to zastraszanie, które ma miejsce przy zastosowaniu urządzeń cyfrowych, takich jak telefony komórkowe, komputery i tablety. Analogicznie jak w przypadku bullyingu, akty przemocy są tu powtarzalne i mają na celu przede wszystkim wyrządzenie szkody emocjonalnej innej osobie. Tu poprzez publikowanie lub udostępnianie negatywnych, szkodliwych, fałszywych lub złośliwych treści dotyczących innej osoby, ośmieszających filmów, zdjęć czy informacji, ale także wykluczanie z grup czy forów internetowych, oraz dzielenie się osobistymi lub prywatnymi informacjami o kimś innym, co spowodować ma zakłopotanie lub upokorzenie.

Niezwykle niebezpiecznym i wymagającym szczególnego podkreślenia jest obecnie tzw. Przestępstwo sextingu tj. rozsyłania tekstów lub obrazów o tematyce seksualnej.

Cyberprzemoc może mieć miejsce SMS-ach, aplikacjach online, w mediach społecznościowych, na forach lub grach, szczególnie tych, w których użytkownicy mogą wyświetlać, uczestniczyć lub udostępniać treści.

Najczęstsze płaszczyzny, w których spotkać możemy się z cyberprzestępczością, to:

1/ Media społecznościowe, takie jak Facebook, Instagram, Snapchat i Twitter
2/ SMS
3/ e-mail

Cyberprzemoc jest szczególnie niebezpieczna i rozprzestrzeniająca się wśród młodzieży, gdyż:

  • dokonuje się ona za pomocą urządzeń cyfrowych, które oferują możliwość natychmiastowej i ciągłej komunikacji przez 24 godziny na dobę,
  • większość obraźliwych i raniących informacji przekazywanych drogą elektroniczną dociera do nieograniczonej ilości odbiorców i niezwykle trudne jest jej usunięcie
  • sprawcy, mimo iż w ostateczności często zostają wykryci, przez dłuższy czas mogą pozostać niezidentyfikowani i bezkarni

Stowarzyszenie Pomorskie Centrum Terapeutyczno – Prawne INTERIOS

© 2018